Trẻ ở Quảng Khê học mầm non, tiểu học và trung học cơ sở theo tuyến gần nơi cư trú trong xã; trung học phổ thông học ở trường trên địa bàn hoặc khu vực lân cận theo phương án tuyển sinh của tỉnh. Gia đình mới chuyển đến cần đăng ký cư trú trước, rồi liên hệ trường gần nhà với học bạ hoặc hồ sơ chuyển trường; học sinh dân tộc thiểu số, học sinh nhà xa có thể thuộc diện bán trú, nội trú theo quy định.
Quảng Khê là trung tâm huyện Đắk Glong cũ nên tập trung khá đủ các cấp học so với các xã xung quanh, nhưng phía Đắk Plao cũ và các thôn xa vẫn có điểm trường lẻ, đường đến trường dài và dốc. Bài này đi qua tuyển sinh đầu cấp, chuyển trường khi gia đình lên làm ăn, chính sách học phí và hỗ trợ, chuyện con theo bố mẹ đi hái cà phê, và an toàn đường đến trường mùa mưa. Tên trường cụ thể và chỉ tiêu tuyển sinh từng năm cần hỏi trực tiếp nhà trường hoặc UBND xã.
Hệ thống trường trên địa bàn xã
Sau sáp nhập, các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở trước đây thuộc huyện quản lý chuyển về UBND xã quản lý theo mô hình chính quyền hai cấp; trường trung học phổ thông và một số trường chuyên biệt thuộc tỉnh. Với phụ huynh, điều này ít ảnh hưởng đến việc học hằng ngày, chỉ thay đổi nơi hỏi khi có vướng mắc: chuyện tuyển sinh mầm non, tiểu học, trung học cơ sở hỏi nhà trường hoặc UBND xã; chuyện trung học phổ thông hỏi trường hoặc cơ quan giáo dục của tỉnh.
Ở vùng đồi núi như Quảng Khê, một trường thường có điểm chính ở trung tâm và vài điểm lẻ ở thôn xa để các em nhỏ khỏi đi bộ quá xa. Điểm lẻ thường dạy các lớp nhỏ; lên lớp lớn hơn các em ra điểm chính. Khi chọn chỗ ở, gia đình có con nhỏ nên hỏi điểm trường gần nhất ở đâu và đường đi thế nào trong mùa mưa.
Với cấp trung học phổ thông, học sinh vùng này có nơi học ở trường đặt tại trung tâm xã cũ, có nơi phải đi xa hơn tuỳ phân tuyến. Nhiều gia đình cho con ở trọ hoặc ở nhà người thân gần trường trong tuần. Phương án tuyển sinh lớp 10 do tỉnh ban hành hằng năm; tỉnh Lâm Đồng mới rộng, phương án có thể khác với thời Đắk Nông, nên đọc kỹ thông báo của năm con bạn thi.
Tuyển sinh đầu cấp: lớp 1, lớp 6 và mầm non
Nguyên tắc chung của tuyển sinh mầm non, lớp 1, lớp 6 ở trường công lập là theo địa bàn cư trú: trẻ đăng ký học ở trường được phân tuyến cho thôn, bon nơi gia đình cư trú. Vì vậy, gia đình mới chuyển đến nên đăng ký thường trú hoặc tạm trú trước mùa tuyển sinh, thường diễn ra vào khoảng tháng 6 đến tháng 7. Nhiều nơi đã cho đăng ký tuyển sinh trực tuyến, dữ liệu cư trú được đối chiếu tự động.
Hồ sơ đầu cấp thường gồm đơn đăng ký, bản sao giấy khai sinh, thông tin cư trú; lớp 6 thêm học bạ tiểu học. Trẻ khuyết tật được ưu tiên và học hoà nhập theo quy định. Ở các trường vùng đồng bào, trẻ dân tộc thiểu số vào lớp 1 có thể được chuẩn bị tiếng Việt trước khi vào học, giúp các em theo kịp bạn bè.
Mầm non không bắt buộc với mọi độ tuổi, nhưng trẻ năm tuổi được khuyến khích đi học để chuẩn bị vào lớp 1. Với gia đình làm rẫy, gửi trẻ ở trường mầm non trong mùa thu hoạch còn là cách giữ trẻ khỏi vườn, nơi có máy móc, hoá chất và dốc cao.
Chuyển trường khi gia đình lên Quảng Khê làm ăn
Gia đình chuyển từ tỉnh khác lên, hoặc từ xã khác trong vùng về, có thể chuyển trường cho con trong năm học. Trình tự chung:
- Đăng ký tạm trú hoặc thường trú tại xã Quảng Khê.
- Liên hệ trường dự định chuyển đến, hỏi còn chỗ ở lớp tương ứng và các giấy tờ cần có.
- Xin hồ sơ chuyển trường từ trường cũ: học bạ, giấy giới thiệu chuyển trường và các giấy tờ theo quy định; nhiều nơi đã chuyển dần sang học bạ điện tử.
- Nộp hồ sơ tại trường mới; với cấp trung học phổ thông, việc tiếp nhận có thể cần ý kiến của cơ quan quản lý giáo dục cấp tỉnh.
- Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm về chương trình, sách giáo khoa có khác nhau không để con bắt kịp.
Chuyển trường giữa học kỳ khiến trẻ dễ hụt hẫng, nhất là khi chuyển từ thành phố lên vùng cao. Nếu có thể, chọn chuyển vào đầu năm học hoặc giữa hai học kỳ.
Học phí, bán trú và các khoản hỗ trợ
Theo chính sách được ban hành năm 2025, học sinh trường công lập từ mầm non đến trung học phổ thông được miễn học phí từ năm học 2025–2026. Miễn học phí không có nghĩa là không mất khoản nào: tiền ăn bán trú, đồng phục, sách vở, bảo hiểm y tế học sinh, các khoản thu thoả thuận khác vẫn có. Nhà trường phải công khai các khoản thu; phụ huynh có quyền hỏi rõ khoản nào bắt buộc, khoản nào tự nguyện.
Học sinh dân tộc thiểu số, học sinh nhà ở xa trường hoặc phải qua địa hình khó khăn có thể được hưởng chính sách bán trú: hỗ trợ tiền ăn, gạo, chỗ ở theo quy định. Ngoài ra còn hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú dành cho học sinh dân tộc thiểu số đủ điều kiện xét tuyển. Điều kiện và mức hỗ trợ cụ thể do văn bản hiện hành quy định; nhà trường lập danh sách và hướng dẫn phụ huynh làm hồ sơ.
Với hộ nghèo, cận nghèo, con em gia đình chính sách, còn có hỗ trợ chi phí học tập và bảo hiểm y tế. Giữ giấy xác nhận hộ nghèo, cận nghèo còn hiệu lực và nộp cho nhà trường đúng hạn để không bị bỏ sót.
Mùa cà phê và chuyện nghỉ học theo bố mẹ
Mùa hái cà phê ở Quảng Khê trùng với học kỳ một. Nhiều gia đình, nhất là gia đình lao động thời vụ từ nơi khác đến, cho con theo lên rẫy, có em nghỉ học vài tuần, có em nghỉ hẳn. Thầy cô ở vùng này quen với cảnh đầu tháng 11 lớp vắng dần.
Nếu gia đình đi hái theo mùa, có hai cách ít thiệt cho con hơn: để con ở lại với ông bà, người thân và tiếp tục đi học; hoặc nếu cả nhà lên ở nhiều tháng, đăng ký tạm trú và xin cho con học tạm thời ở trường gần nơi làm. Trường có thể tiếp nhận học sinh học tạm theo hướng dẫn của ngành giáo dục; hỏi trực tiếp nhà trường.
Trẻ nhỏ theo bố mẹ ra rẫy đối diện nhiều nguy cơ: ngã ở dốc, ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật, rắn, ong, đuối nước ở ao, hồ tưới. Mỗi mùa mưa, mùa hái, vùng cao nguyên đều có những tai nạn đáng tiếc với trẻ em. Giữ con trong lớp học là cách bảo vệ con tốt nhất.
Sau lớp 9: học tiếp, học nghề hay đi làm
Ở vùng nông nghiệp như Quảng Khê, ngã rẽ sau lớp 9 đến sớm với nhiều em. Có em thi vào trung học phổ thông, có em học trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên để vừa học văn hoá vừa học nghề, có em nghỉ học ở nhà làm rẫy hoặc theo bạn bè xuống các khu công nghiệp phía Nam. Không có lựa chọn nào đúng cho mọi em, nhưng nghỉ học ở tuổi mười lăm thường khiến cơ hội về sau hẹp lại.
Học nghề là hướng nhiều gia đình bỏ qua dù rất hợp với vùng này: sửa chữa máy nông nghiệp, điện dân dụng, hàn, lái xe, kỹ thuật trồng trọt và chế biến nông sản, chăm sóc sắc đẹp, nấu ăn. Lao động có tay nghề kỹ thuật ở vùng cao luôn thiếu; một thợ sửa máy xát, máy tưới giỏi ở Quảng Khê có việc quanh năm. Người học nghề là đồng bào dân tộc thiểu số, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo có thể được hỗ trợ chi phí theo chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn.
Thông tin tuyển sinh các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Gia Nghĩa, Đà Lạt và các nơi khác trong tỉnh thường được nhà trường trung học cơ sở phổ biến vào học kỳ hai lớp 9. Phụ huynh nên ngồi cùng con xem kỹ, hỏi thầy cô chủ nhiệm, thay vì để con tự quyết theo nhóm bạn.
Đường đến trường mùa mưa: những điều phụ huynh nên làm
Biết đoạn đường nguy hiểm. Đường đất đỏ trơn trượt, đoạn ngầm, đoạn dốc qua suối dễ bị nước dâng sau mưa lớn. Phụ huynh nên đi thử cùng con một lượt vào đầu mùa mưa và dặn con những chỗ phải xuống dắt xe.
Không cho con lội qua suối, ngầm khi nước lên. Nước suối vùng đồi lên nhanh sau mưa lớn ở thượng nguồn dù chỗ con đứng trời chưa mưa nhiều. Thà nghỉ một buổi còn hơn liều.
Áo mưa, đèn, xe đạp đủ phanh. Mùa mưa trời tối sớm; học sinh đi xe đạp trên quốc lộ 28 cần có đèn, áo sáng màu và đi sát lề. Xe tải chở nông sản và vật liệu chạy nhiều trên tuyến này.
Đưa đón chung theo nhóm. Nhiều thôn tổ chức các gia đình thay phiên đưa đón, hoặc các em đi theo nhóm có anh chị lớn đi kèm. Hỏi ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp.
Câu hỏi thường gặp
Mới chuyển đến Quảng Khê giữa năm, con có được nhận vào học ngay không?
Thường được, nếu lớp tương ứng còn chỗ và có đủ hồ sơ chuyển trường. Đăng ký cư trú tại xã trước, rồi liên hệ trường gần nhà. Với trung học phổ thông, việc tiếp nhận có thể cần ý kiến cơ quan giáo dục cấp tỉnh nên chuẩn bị sớm hơn.
Năm học 2025–2026 học sinh có phải đóng học phí không?
Theo chính sách ban hành năm 2025, học sinh trường công lập từ mầm non đến trung học phổ thông được miễn học phí từ năm học 2025–2026. Các khoản ngoài học phí như tiền ăn, bảo hiểm, đồng phục vẫn có và phải được nhà trường công khai.
Con là người dân tộc thiểu số, nhà xa trường có được ở bán trú không?
Có thể, nếu đáp ứng điều kiện về khoảng cách, địa hình và đối tượng theo quy định hiện hành. Nhà trường lập danh sách đề nghị hưởng chính sách bán trú vào đầu năm học; phụ huynh liên hệ giáo viên chủ nhiệm để được hướng dẫn hồ sơ.
Con đi hái cà phê với bố mẹ ở xã khác vài tháng thì học thế nào?
Có thể để con ở lại học bình thường với người thân, hoặc đăng ký tạm trú ở nơi làm và xin cho con học tạm thời tại trường gần đó theo hướng dẫn của ngành giáo dục. Nghỉ học dài ngày dễ khiến trẻ bỏ học hẳn.
Thi vào lớp 10 ở Quảng Khê theo phương án của tỉnh nào?
Từ khi Đắk Nông nhập vào Lâm Đồng, tuyển sinh lớp 10 theo phương án do tỉnh Lâm Đồng ban hành hằng năm. Đọc kỹ thông báo của năm con bạn thi về phân tuyến, môn thi và thời gian, vì có thể khác cách làm trước đây.