Quanh Quảng Khê, cảnh đẹp nhất thường không nằm ở một điểm có tên, mà ở bất cứ chỗ nào đủ cao để nhìn qua lớp đồi vườn: phía dưới là thung lũng phủ sương buổi sớm, xa hơn là rừng và mặt nước các hồ thủy điện trên thượng nguồn sông Đồng Nai. Giờ đẹp là sáng sớm mùa khô, khi sương chưa tan, và chiều muộn lúc nắng xiên làm đất đỏ và lá cà phê đổi màu.
Điều cần nhớ là phần lớn điểm nhìn đẹp nằm trên đất vườn tư nhân hoặc ở mép đường đèo. Bài này giúp bạn đọc địa hình để tự tìm góc nhìn, chọn giờ và mùa, dừng xe sao cho an toàn, xin phép vào vườn, và những giới hạn khi chụp gần công trình thủy điện.
Từ trên cao nhìn thấy gì
Vùng Đắk Glong cũ là cao nguyên bị chia cắt: đồi nối đồi, giữa là các thung hẹp có suối, thỉnh thoảng một mảng rừng tự nhiên còn sót trên sườn dốc. Từ chỗ cao, cảnh chia thành ba lớp rõ: gần là hàng cà phê, hồ tiêu leo trụ, cây sầu riêng; giữa là các sườn đồi khác đan xen vườn và rừng trồng; xa là đường chân trời rừng xanh thẫm và, ở một số hướng, mặt nước hồ.
Hồ ở đây là hồ nhân tạo của các công trình thủy điện trên sông Đồng Nai, nên đường bờ ngoằn ngoèo, ôm theo các thung cũ, có những bán đảo và đảo nhỏ là đỉnh đồi còn nổi lên. Kiểu cảnh này nổi tiếng nhất ở vùng hồ Tà Đùng thuộc xã láng giềng, nhưng nhiều khúc quanh Quảng Khê cũng cho thấy một phần mặt nước theo cách tương tự.
Đừng chỉ nhìn ra xa. Một sân phơi cà phê đỏ rực dưới chân đồi, hàng tiêu xanh thẳng tắp, mái tôn của xóm nhỏ ẩn giữa vườn, chiếc xe tải bò lên con dốc đất đỏ: những chi tiết ấy làm nên bức ảnh có người, có đời sống, khác hẳn ảnh phong cảnh trống trơn.
Cảnh còn đổi theo mùa vụ. Mùa hoa, cả sườn đồi lấm tấm trắng; mùa hái, những đốm đỏ của quả chín và tấm bạt phơi; mùa mưa, mọi thứ xanh đậm, nhoè trong mây. Người chụp ảnh lâu năm thường quay lại cùng một chỗ đứng ở nhiều mùa khác nhau, và chính loạt ảnh đó mới kể được câu chuyện của một vùng nông nghiệp, điều mà một tấm ảnh đẹp đơn lẻ không làm được. Nếu bạn ở gần, thử chọn một khúc đồi quen rồi chụp lại mỗi lần đi qua.
Giờ và mùa: khi nào cảnh đẹp nhất
Ánh sáng và độ ẩm thay đổi rất nhanh ở cao nguyên. Bảng này là gợi ý chung, mỗi năm mỗi khác, nên hỏi người địa phương trước vài ngày:
| Thời điểm | Cảnh thường gặp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Sáng sớm mùa khô | Sương nằm trong thung, đỉnh đồi nổi lên như đảo, trời trong | Lạnh và ẩm, đường có thể ướt sương; đi sớm nhưng chạy chậm |
| Giữa ngày | Màu xanh gắt, bóng ngắn, hồ phản sáng mạnh | Ảnh ít chiều sâu; hợp để nhìn bằng mắt hơn là chụp |
| Chiều muộn | Nắng xiên, đất đỏ và lá đổi màu ấm, đồi có bóng đổ | Tính giờ về, đừng để trời tối khi còn trên đường đèo |
| Đầu mùa mưa | Cây xanh lại, mây trôi thấp, hồ bắt đầu lên nước | Mưa chiều nhanh và lớn; hay có giông, sét |
| Giữa và cuối mùa mưa | Hồ đầy, thác suối nhiều nước, mây mù dày | Đường trơn, có lúc sạt taluy; tầm nhìn thấp |
| Cuối mùa khô | Mực nước hồ thường thấp hơn, lộ bãi bờ đất đỏ, đồi khô vàng | Cảnh khác hẳn ảnh mùa mưa trên mạng; đừng kỳ vọng mặt hồ xanh đầy |
Mực nước hồ thủy điện phụ thuộc vận hành của nhà máy và lượng mưa trong năm, không chỉ theo tháng. Hai lần đi cùng một tháng ở hai năm khác nhau có thể thấy hai mặt hồ khác nhau.
Tự tìm góc nhìn: đọc địa hình thay vì đi tìm tọa độ
Đi theo đường lên dốc. Đường liên thôn chạy lên sườn đồi thường dẫn tới khoảng trống nhìn xuống thung. Chọn đường bê tông hay đường đất đã nện chắc; mùa mưa tránh đường đất dốc.
Nhìn về phía có khoảng trống lớn. Ở đâu thấy bầu trời mở rộng phía chân đồi, phía đó thường là thung lũng hoặc mặt nước. Mây và sương cũng tụ ở đó buổi sáng.
Hỏi người địa phương. Người hái cà phê, chủ quán, người chạy xe ôm biết chỗ nào nhìn được hồ, đường lên có khó không, và vườn của ai để xin phép. Một câu hỏi lịch sự tiết kiệm cho bạn cả buổi đi lạc.
Đừng tin hết vào tọa độ trên mạng. Tọa độ chia sẻ trên mạng có thể là đất tư nhân đã rào, đường đã đổi, hoặc chỗ đứng nguy hiểm. Đến nơi mà thấy không ổn thì bỏ, tìm chỗ khác.
Dừng xe ngắm cảnh ven đèo: những việc không nên làm
Rất nhiều khúc quốc lộ quanh vùng có tầm nhìn đẹp, và cũng rất nhiều khúc trong số đó là chỗ dừng nguy hiểm:
- Không dừng ngay trên khúc cua hay đỉnh dốc, nơi xe sau không kịp nhìn thấy.
- Không đứng sát mép taluy âm (phía vực) để chụp. Đất đỏ mép đường mùa mưa có thể sụt mà không báo trước.
- Không đứng dưới taluy dương (vách đất phía trên) sau mưa lớn; đất đá có thể rơi.
- Không chụp ảnh khi đang lái, kể cả xe máy chạy chậm.
- Không để trẻ em, thú cưng tự do ở mép đường.
- Không dừng lâu ở lề hẹp vào giờ xe tải chạy nhiều; ngắm vài phút rồi đi tiếp, tìm chỗ rộng hơn nếu muốn ở lâu.
Muốn chụp lâu, bày máy ảnh, chân máy, hãy rời quốc lộ, vào đường liên thôn hoặc xin vào vườn. Ở đó an toàn hơn, yên tĩnh hơn và thường có góc nhìn đẹp không kém.
Chụp ảnh và bay flycam gần công trình thủy điện
Đập, nhà máy, trạm biến áp và khu vực vận hành của thủy điện thường là khu vực hạn chế. Có biển báo hay không, bạn cũng không nên tự ý vào khu vực công trình, leo lên đập, hay đứng ở bờ hồ gần cửa xả. Khi hồ xả nước, mực nước hạ lưu dâng nhanh và dòng chảy rất mạnh.
Với flycam, quy định về khu vực cấm bay, hạn chế bay và việc xin phép có thể thay đổi; khu vực công trình năng lượng thường bị hạn chế. Trước khi bay, kiểm quy định hiện hành, hỏi chính quyền xã hoặc người quản lý khu vực, và không bay qua nhà dân hay khu đông người. Nhiều người chọn chụp bằng ống kính tele từ xa thay vì bay gần công trình, vừa an toàn vừa không phải lo giấy tờ.
Chụp người cũng cần xin phép. Người hái cà phê, phơi tiêu đang làm việc; một số người ngại bị chụp, nhất là khi ảnh sẽ đăng lên mạng. Nếu ai đó lắc đầu, cảm ơn và đi tiếp.
Giữ cảnh để lần sau còn đẹp
Những điểm nhìn đẹp trên đất vườn tồn tại được là nhờ chủ vườn chấp nhận cho người lạ ghé. Khi một nơi bị xả rác, bị giẫm nát hàng cây, chủ vườn rào lại là chuyện dễ hiểu, và người đến sau mất chỗ ngắm. Mang rác ra theo người, đi đúng lối mòn, không dựng lều khi chưa được phép, không đốt lửa giữa mùa khô khi cỏ và lá cà phê dễ bắt lửa.
Nếu chủ vườn có bán cà phê, trái cây hay đồ uống, mua một chút là cách cảm ơn tự nhiên. Không cần mua nhiều; điều quan trọng là để người ở đây thấy khách ghé qua mang lại điều gì đó cho họ, không chỉ mang đi những tấm ảnh.
Cũng nên cân nhắc khi chia sẻ vị trí lên mạng. Một góc vườn nhỏ, đường lên hẹp, nếu bỗng có hàng chục xe kéo đến mỗi sáng cuối tuần thì chủ vườn khó mà làm việc. Có thể ghi chung là "vùng Quảng Khê" thay vì đăng tọa độ chính xác của vườn nhà người ta.
Bố cục ảnh đồi và hồ: vài cách nhìn
Cho ảnh một tiền cảnh. Cảnh đồi xa trên ảnh điện thoại thường phẳng và nhỏ hơn mắt thấy. Đặt một hàng cà phê, một trụ tiêu, một cành cây ở phía trước giúp bức ảnh có chiều sâu và cho người xem biết mình đang đứng ở đâu.
Dùng đường dẫn. Con đường đất đỏ uốn quanh sườn đồi, bờ hồ cong, hàng cây chạy chéo khung hình đều kéo mắt người xem vào trong ảnh. Vùng đồi này có rất nhiều đường cong như vậy.
Chụp sương bằng cách hạ sáng một chút. Sương trắng dễ làm ảnh bị cháy sáng. Chạm vào vùng sương trên màn hình điện thoại để máy đo sáng theo đó, ảnh giữ được các lớp đồi.
Thêm người ở xa. Một người đứng nhỏ trên lối mòn, nhìn từ phía sau, cho thấy kích thước của cảnh. Không cần thấy mặt, cũng không cần tạo dáng.
Đổi ống kính, đổi cảnh. Ống kính rộng cho bao quát; ống kính tele từ xa nén các lớp đồi chồng lên nhau, sương giữa các lớp hiện rõ hơn. Cùng một chỗ đứng có thể ra hai bức ảnh rất khác nhau.
Chuẩn bị cho một buổi đi đón sương
Đón sương nghĩa là ra đường lúc trời còn tối và lạnh. Một chút chuẩn bị giúp buổi sáng dễ chịu và an toàn hơn:
- Hỏi chỗ đứng từ chiều hôm trước, đi thử đường lúc trời còn sáng để biết khúc nào dốc, khúc nào đất trơn.
- Mặc ấm nhiều lớp: áo giữ nhiệt, áo khoác chắn gió, găng tay nếu đi xe máy. Sáng sớm trên đồi có thể lạnh hơn ở trung tâm xã khá nhiều.
- Mang đèn pin hoặc đèn đội đầu; đèn điện thoại không đủ khi phải đi bộ lên lối mòn.
- Chạy xe chậm, bật đèn chiếu gần; sương dày làm đèn pha bị loá, nhìn càng kém.
- Mang bình nước ấm, đồ ăn nhẹ; quán quanh vùng có thể chưa mở.
- Báo cho người ở chỗ nghỉ biết bạn đi đâu, dự kiến về lúc nào.
Sương không hẹn trước. Có sáng trời quang hoàn toàn, có sáng mây trùm kín cả đồi không thấy gì. Coi đó là một phần của chuyến đi: nếu không gặp, quay về ăn sáng và thử lại ngày mai.
Câu hỏi thường gặp
Ở Quảng Khê có ngắm được hồ Tà Đùng không?
Vùng hồ Tà Đùng với nhiều đảo nhỏ nằm chủ yếu ở xã Tà Đùng láng giềng. Từ một số khúc đường và đồi quanh Quảng Khê có thể thấy mặt nước hồ thủy điện, nhưng muốn xem cảnh đảo hồ nổi tiếng thì nên đi sang vùng hồ, hỏi đường tại chỗ.
Mấy giờ thì có sương đẹp?
Sương thường dày nhất từ lúc trời hửng sáng đến khoảng giữa buổi sáng, rồi tan dần khi nắng lên. Ngày trước đó có mưa và đêm trời quang thường có sương nhiều hơn. Nên đến điểm nhìn trước khi mặt trời mọc một chút.
Vào vườn cà phê để chụp ảnh có mất phí không?
Tuỳ chủ vườn. Phần lớn vườn là đất sản xuất, không phải điểm du lịch nên không có quy định chung. Hỏi trước, nếu chủ vườn có thu phí hay mời mua sản phẩm thì hỏi rõ, còn nếu họ từ chối thì nên tôn trọng.
Có nên đi ngắm cảnh vào mùa mưa không?
Mùa mưa cây xanh, hồ đầy và mây đẹp, nhưng đường trơn, có lúc sạt lở và tầm nhìn thấp. Đi được nếu bạn chọn ngày ít mưa, đi buổi sáng, có người lái quen đường, và sẵn sàng quay về khi trời chuyển xấu.
Bay flycam ở vùng hồ có bị cấm không?
Khu vực công trình thủy điện thường bị hạn chế, và quy định về bay thiết bị bay không người lái có thể thay đổi. Trước khi bay, kiểm quy định hiện hành và hỏi chính quyền địa phương. Không bay gần đập, nhà máy, đường dây điện cao thế.