Chạy xe máy trên quốc lộ 28 qua Quảng Khê an toàn dựa vào bốn kỹ năng: phanh đúng khi đổ dốc (dùng cả hai phanh, phanh từng nhịp, không tắt máy thả dốc), vào cua chậm và đi đúng làn, giữ khoảng cách và nhường đường cho xe tải, và biết dừng nghỉ trước khi quá mệt. Đường đồi dốc, cua liên tục, có đoạn vắng và nhiều xe chở hàng; người quen chạy phố thường đánh giá thấp chúng.
Bài này dành cho người dân đi lại hằng ngày, người đi làm xa về quê bằng xe máy và người trẻ đi phượt. Bài tập trung vào kỹ thuật lái và chuẩn bị xe; chuyện mùa mưa, sạt lở, sương mù đã có bài riêng nên ở đây chỉ nhắc ngắn.
Đổ dốc: nơi xảy ra nhiều cú ngã nhất
Giảm tốc trước khi đổ dốc. Đến đỉnh dốc, giảm tốc trước, rồi mới bắt đầu xuống. Lấy lại tốc độ thấp khi xe đã trôi nhanh khó hơn nhiều.
Dùng cả hai phanh, phanh từng nhịp. Phanh trước có lực hãm lớn, phanh sau giữ ổn định. Bóp, nhả từng nhịp thay vì giữ một phanh suốt dốc làm phanh nóng, mất tác dụng.
Xe số: về số thấp. Với xe số, về số thấp để máy ghìm. Xe tay ga không có số thì càng phải phanh từng nhịp và giữ tốc độ thấp ngay từ đầu.
Không tắt máy thả dốc. Tắt máy để tiết kiệm xăng làm mất phần ghìm của động cơ, và với nhiều xe làm giảm hiệu quả phanh hay đèn. Không đáng.
Ngồi thẳng, nhìn xa. Dồn trọng lượng hơi về phía sau khi phanh, hai tay giữ chắc nhưng không gồng cứng. Nhìn xa xuống chân dốc để biết trước khúc cua, xe phía trước.
Chở nặng thì chậm hơn nữa. Chở người hay hàng, quãng phanh dài ra. Giữ tốc độ thấp hơn mức bạn thấy thoải mái khi đi một mình.
Vào cua trên đường đồi
Cua trên quốc lộ 28 nhiều loại: cua thoải dễ đi, cua gắt, cua khuất tầm nhìn, cua liên tiếp đổi chiều. Quy tắc chung là giảm tốc trước khi vào cua, không phanh mạnh trong cua, và giữ xe trong làn của mình suốt khúc cua. Nhiều va chạm xảy ra khi người lái xe máy cắt cua lấn sang làn ngược chiều đúng lúc có xe tải lên dốc.
Nhìn về phía cuối cua, nơi bạn muốn tới, chứ không nhìn ngay trước bánh xe. Nghiêng xe vừa phải; trên mặt đường có cát, sỏi, đất đỏ hoặc ướt, nghiêng ít hơn và đi chậm hơn. Ở cua khuất, bấm còi ngắn để báo xe ngược chiều.
Cẩn thận với những thứ bất ngờ trong cua: sỏi vãi ra từ xe chở vật liệu, quả cà phê rơi vãi mùa thu hoạch, dầu loang, ổ gà, xe đỗ sát mép đường ngay sau khúc cua. Tốc độ thấp cho bạn thời gian phản ứng.
Đi cùng xe tải và xe khách
Xe tải và xe khách trên quốc lộ 28 to, nặng, có điểm mù rộng. Người lái xe tải thường không thấy xe máy chạy sát bên hông hoặc ngay phía sau. Giữ khoảng cách xa phía sau xe tải, không chạy song song ở bên hông lâu, và luôn nghĩ rằng tài xế xe tải có thể không thấy bạn.
Khi muốn vượt, chỉ vượt ở đoạn thẳng, nhìn rõ phía trước không có xe ngược chiều, và vượt dứt khoát. Không vượt ở cua, ở đỉnh dốc, ở đoạn có vạch liền. Nếu xe tải phía trước đang bò lên dốc, kiên nhẫn chờ đoạn thẳng; vài phút chậm không đáng một tai nạn.
Khi bị xe tải, xe khách vượt, giữ làn, đi sát bên phải ở mức an toàn, không tăng tốc ganh đua. Luồng gió từ xe lớn có thể làm xe máy chao đảo; giữ chắc tay lái, đặc biệt khi chở hàng cồng kềnh.
Chở người, chở hàng trên đường đồi
Xe máy ở vùng này thường làm nhiều việc: chở cả nhà, chở bao cà phê, chở vật tư. Trên đường đồi, mỗi thứ thêm vào đều ảnh hưởng tới phanh và thăng bằng:
- Không chở quá số người cho phép; trẻ em phải đội mũ bảo hiểm vừa đầu, cài quai.
- Người ngồi sau bám chắc, ngồi yên, nghiêng theo người lái khi vào cua, không ngoái lại hay cử động đột ngột.
- Hàng hoá buộc chắc sát yên hoặc giá chở hàng, cân hai bên, không vượt chiều rộng tay lái, không che đèn, biển số.
- Không treo túi, bao lên tay lái; hàng đung đưa làm lệch tay lái khi vào cua.
- Chở nặng thì kiểm áp suất lốp sau, đi chậm hơn, phanh sớm hơn.
- Với hàng dài như ống tưới, cây chống, buộc gọn, có vật báo hiệu ở đầu thò ra.
Nếu cần chở nhiều, chia thành nhiều chuyến hoặc thuê phương tiện khác. Một chiếc xe máy chở quá sức trên dốc đất đỏ là tình huống người địa phương đã thấy hậu quả quá nhiều lần.
Trang phục và đồ bảo hộ cho đường đồi
Đồ bảo hộ không chỉ dành cho người đi phượt. Trên đường đồi có nhiều đoạn vắng, va chạm nhỏ cũng có thể gây thương tích nếu mặc phong phanh:
- Mũ bảo hiểm đạt chuẩn, vừa đầu, cài quai; mũ che cả hàm tốt hơn cho chặng dài.
- Áo khoác dài tay, vải dày vừa phải; vừa giữ ấm buổi sáng vừa bảo vệ da khi ngã.
- Quần dài, giày kín mũi; dép tông trượt khỏi chân khi phải chống chân trên dốc.
- Găng tay: giữ ấm, chống chai tay, bảo vệ lòng bàn tay khi ngã.
- Kính chắn gió hoặc kính đeo: chống bụi đất đỏ mùa khô, côn trùng, mưa bắn.
- Áo phản quang hoặc áo sáng màu khi đi lúc trời tối, sương mù.
- Áo mưa bộ, không dùng áo mưa cánh dơi trên đường đèo.
Người địa phương đi rẫy hằng ngày thường mặc áo dài tay, đội mũ, đi ủng; đó là bộ đồ hợp với đường đất đỏ hơn đồ thời trang. Nếu đi xa, thêm một túi chống nước đựng giấy tờ, điện thoại và một bộ đồ khô.
Những lỗi người quen chạy phố hay mắc trên đường đồi
Đánh giá thấp quãng đường. Nhìn số trên bản đồ thấy không xa, nhưng tốc độ trung bình trên đường đồi thấp hơn nhiều so với đường phố hay đường bằng. Hệ quả là đi muộn, về tối, cố chạy nhanh để bù.
Chỉ dùng phanh sau. Thói quen chạy phố khiến nhiều người chỉ dùng phanh sau; trên dốc dài, phanh sau nóng và mất tác dụng, trong khi phanh trước gần như không được dùng.
Đi giữa đường ở khúc cua. Đường phố có dải phân cách; đường đồi thì không, và xe ngược chiều có thể xuất hiện ngay sau cua.
Không để ý mặt đường. Đường phố ít khi có đất đỏ, sỏi, quả cà phê, nước chảy; đường đồi thì có, và chúng xuất hiện bất ngờ trong cua.
Xăng không đủ. Ở phố cây xăng khắp nơi; trên quốc lộ 28 có những đoạn khá dài không có. Đổ đầy ở Quảng Khê, Gia Nghĩa hoặc Di Linh.
Ngại dừng nghỉ. Muốn tới sớm nên chạy một mạch, đến khi mỏi thì đang ở đoạn vắng. Nghỉ khi còn ở khu dân cư.
Kiểm xe trước một chuyến đi dài trên quốc lộ 28
Trước khi đi xa, nhất là chặng từ Quảng Khê xuống Di Linh hay về TP.HCM, kiểm những điểm sau, hoặc nhờ tiệm sửa xe quen kiểm giúp:
- Phanh trước và sau: má phanh còn dày, bóp không quá sâu, không kêu rít.
- Lốp: gai còn tốt, không nứt, đủ hơi theo tải.
- Xích (xe số): căng vừa, đã tra dầu, nhông xích không mòn quá.
- Đèn trước, đèn sau, đèn phanh, xi nhan, còi hoạt động.
- Dầu máy còn đủ, đã thay theo định kỳ.
- Gương chiếu hậu chắc chắn, chỉnh đúng góc.
- Mang theo bộ dụng cụ nhỏ, bình xịt vá lốp nếu biết dùng, giấy tờ xe.
Nếu xe đã cũ, đi đường đồi dài là lúc những hỏng hóc nhỏ lộ ra. Bảo dưỡng trước khi đi luôn rẻ hơn sửa giữa đường, nhất là ở những đoạn vắng mà tiệm sửa xe gần nhất cách nhiều cây số.
Chặng dài: mệt mỏi, nghỉ ngơi và đi theo nhóm
Chạy xe máy trên đường cua liên tục làm cơ tay, vai, lưng mỏi nhanh hơn đường thẳng; đầu óc cũng mệt vì phải tập trung liên tục. Nghỉ khoảng mỗi giờ hoặc khi thấy mỏi: dừng ở khu dân cư, quán nước, cây xăng; uống nước, duỗi tay, đi lại vài phút.
Đi theo nhóm an toàn hơn đi một mình trên đoạn vắng, nhưng phải đi đúng cách: người quen đường đi đầu, người chậm nhất đi giữa, người có kinh nghiệm đi cuối; không chạy hàng ngang, không đua nhau, giữ khoảng cách đủ để mỗi xe có chỗ phanh. Thống nhất điểm dừng trước để không ai phải chạy nhanh đuổi theo.
Không chạy xe sau khi uống rượu bia, không chạy khi buồn ngủ. Tránh chạy đêm trên đoạn Quảng Khê – Di Linh. Nếu trời đổi xấu, dừng sớm ở khu dân cư, đừng cố cho kịp kế hoạch.
Người đi làm xa về quê bằng xe máy, như từ TP.HCM về Quảng Khê dịp Tết, nên chia hẳn hai ngày, ngủ một đêm giữa đường. Đường dịp Tết đông xe, nhiều người cùng mệt và cùng vội; chạy một mạch cả ngày rồi vào đoạn đèo lúc chiều tối là lúc rủi ro cao nhất của cả năm. Về muộn một ngày, cả nhà vẫn đón; về không được thì không gì bù lại.
Cuối cùng, mua bảo hiểm xe theo quy định và mang theo giấy tờ xe, giấy phép lái. Ngoài chuyện đúng luật, giấy tờ đầy đủ giúp mọi việc đơn giản hơn nhiều nếu chẳng may có va chạm cần xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Xe tay ga có đi được quốc lộ 28 không?
Đi được, rất nhiều người địa phương đi xe tay ga. Vì không có số để ghìm, khi đổ dốc cần phanh từng nhịp cả hai phanh, giữ tốc độ thấp ngay từ đầu dốc và kiểm má phanh thường xuyên hơn xe số.
Phanh xe máy bị mềm khi đang đổ dốc phải làm gì?
Giảm ga hoàn toàn, về số thấp nếu là xe số, phanh từng nhịp cả hai phanh, tìm chỗ lề rộng hoặc khu dân cư để dừng cho phanh nguội. Sau đó đưa xe tới tiệm sửa xe kiểm tra trước khi đi tiếp.
Có nên vượt xe tải trên đường đèo không?
Chỉ vượt ở đoạn thẳng, nhìn rõ phía trước không có xe ngược chiều, không có vạch liền, và vượt dứt khoát. Không vượt ở cua, đỉnh dốc. Nếu không chắc, chờ thêm; vài phút chậm không đáng một rủi ro.
Chở trẻ em bằng xe máy đường đồi cần lưu ý gì?
Trẻ phải đội mũ bảo hiểm vừa đầu, cài quai, ngồi đúng vị trí, có ghế hoặc đai giữ phù hợp nếu còn nhỏ. Mặc ấm buổi sáng, áo mưa bộ khi trời mưa. Đi chậm hơn, nghỉ thường xuyên và tránh chặng quá dài.
Đi phượt quốc lộ 28 nên chọn mùa nào?
Mùa khô thường dễ đi hơn: đường khô, ít nguy cơ sạt lở, trời trong. Vẫn cần chú ý sương sớm, bụi, nắng gắt. Mùa mưa nên hạn chế, đặc biệt với người chưa quen đường đèo.